Sözleşmeler, bireylerin ve kurumların haklarını, yükümlülüklerini düzenleyen temel belgelerdir. Günlük yaşamdan ticari ilişkilere kadar her alanda güven oluşturmayı sağlar. Yani tarafların anlaşmalarını netleştirerek olası uyuşmazlıkları önler. Zeyilname, bu sürecin önemli bir parçası olarak devreye girer, çünkü mevcut bir sözleşmenin içeriğini değiştirmek veya eklemek için hazırlanır. Örneğin; bir sigorta poliçesinin yenilenmesi sırasında ortaya çıkan yeni koşullar, tarafların ihtiyaçlarına göre düzenlemeler gerektirebilir. Sözleşmelerin dinamik yapısı, değişen koşullara uyum sağlamak için esneklik talep edebilir.
Kira anlaşmalarından ticari sözleşmelere, sigorta poliçelerinden emlak işlemlerine kadar pek çok alanda, tarafların mutabakatı doğrultusunda değişiklikler yapılabilir. Bu değişiklikler, bazen ekonomik dalgalanmalar, bazen yeni yasal düzenlemeler veya tarafların özel talepleri nedeniyle ortaya çıkar. Zeyilname, bu gibi durumlarda sözleşmenin ruhunu korurken yeni koşullara uyum sağlamak için önemli bir araçtır. Yani hukuki geçerliliği olan zeyilname, tarafların haklarını güvence altına alarak anlaşmaların sürdürülebilirliğini temin eder. Peki hangi durumlarda zeyilname düzenlenir? Zeyilname nasıl düzenlenir? Gelin, sözleşmede değişiklik gerektiğinde neler yapabileceğinize ve size sunulan haklara birlikte bakalım.
Zeyilname ve Sözleşme Değişikliklerinin Farkları
Zeyilname, mevcut bir sözleşmenin içeriğini değiştirmek veya eklemek için hazırlanan resmi belgedir. Bir sözleşmenin orijinal yapısını korurken belirli maddelerde güncelleme yapılmasını sağlar. Sözleşme değişiklikleri ise daha geniş bir kavramı ifade eder, çünkü zeyilname, bu değişikliklerin yalnızca bir yöntemidir. Örneğin; bir sözleşme tamamen iptal edilip yeniden yazılabilir veya sözlü mutabakatlarla geçici değişiklikler yapılabilir. Ancak zeyilname, hukuki geçerliliği olan yazılı bir belge olarak değişikliklerin resmiyet kazanmasını sağlar. Tarafların rızası, belgenin hazırlanış amacı ve kapsamı, zeyilnameyi diğer değişiklik yöntemlerinden ayırır. Özellikle sigorta, kira, araç veya emlak alımı gibi alanlarda sıkça kullanılır. Zeyilname, sözleşmenin ana yapısını değiştirmediği için yalnızca belirli maddelerde düzenleme yapmayı mümkün hale getirir. Bu nedenle, zeyilname ile sözleşme değişiklikleri arasındaki farkları anlamanız haklarınızı korumanız adına oldukça önemlidir.
Zeyilname’nin Yazılı ve Resmi Olması
Yazılı belge olarak hazırlanan zeyilname, tarafların imzasını gerektirir. Dolayısıyla sözleşme değişiklik yöntemlerinden ayıran temel özellik, tarafların anlaşarak imza ile düzenleme yapmasıdır. Sözleşme değişiklikleri, bazen sözlü mutabakatlar veya geçici anlaşmalarla yapılabilir, ancak bu tür değişiklikler hukuki açıdan risk taşır. Zeyilname, değişikliklerin net şekilde belgelenmesini sağlayarak uyuşmazlıkları önler. Örneğin; bir kira sözleşmesinde kira bedelinin artırılması için sözlü bir anlaşma yapılabilir, fakat bu anlaşma, resmi bir zeyilname olmadan mahkemelerde geçerli sayılmayabilir. Zeyilname, tarafların açık rızasını ve değişikliğin kapsamını yazılı olarak kaydeder. Bu da uzun vadeli sözleşmelerde en güvenilir çözümlerden biri olmasını sağlar.
Yazılı format, zeyilnameyi diğer değişiklik yöntemlerinden daha güvenilir kılar. Tarafların imzaladığı belge, sözleşmenin orijinal şartlarına ek veya değişiklik olarak resmiyet kazanır. Örneğin; bir sigorta poliçesinde teminat kapsamının genişletilmesi için zeyilname hazırlanır. Sigorta şirketi ve sigortalının yaptığı anlaşmayı belgeler. Zeyilname, yalnızca içeriği değil, aynı zamanda hazırlanış süreciyle de hukuki bir disiplin getirir. Tarafların rızası, belgenin noter onayı gibi ek prosedürlerle güçlendirilebilir. Yani yazılı olması zeyilnameyi, sözlü veya yazılı olmayan değişikliklere kıyasla daha sağlam bir hukuki zemin üzerine oturtur.
Zeyilname’nin Kapsamı ve Sınırlılığı
Zeyilname, yalnızca mevcut sözleşmenin belirli maddelerinde değişiklik yapar. Böylece genel sözleşme değişikliklerinden ayrılır. Sözleşme değişiklikleri, bazen tüm sözleşmenin yeniden yazılmasını veya tamamen yeni bir anlaşma yapılmasını içerebilir. Zeyilname ise mevcut sözleşmenin ana yapısını korur, sadece belirli maddeyi günceller veya madde ekler. Mesela iş sözleşmesinde çalışma saatlerinin değiştirilmesi için zeyilname hazırlanabilir, sözleşmenin tamamının yeniden yazılması gerekmez. Bu sınırlı kapsam, zeyilnameyi daha hızlı ve pratik bir çözüm haline getirir. Çünkü taraflar, tüm sözleşmeyi yeniden müzakere etmek yerine sadece ilgili maddeleri düzenler.
Zeyilname’nin bu sınırlı kapsamı diğer değişiklik yöntemlerinden farklı kılar. Emlak satış sözleşmesinde ödeme planının değiştirilmesi için zeyilname hazırlanabilir, sözleşmenin diğer şartlarını etkilemeyeceği için son derece pratik şekilde tamamlanabilir. Ayrıca tarafların belirli konuda mutabakatını resmi bir şekilde kaydeder. Özellikle karmaşık sözleşmelerde, değişikliklerin net ve anlaşılır olmasını sağlar. Zeyilname’nin sınırlılığı ise aynı zamanda hukuki riskleri azaltacaktır. Bunun nedeni de yalnızca belirli bir madde üzerinde değişiklik yapılmasıdır. Dolayısıyla tarafların diğer şartlar üzerinde anlaşmazlık yaşama olasılığını en aza indirir.
Zeyilname ile Yeni Sözleşme Arasındaki Fark
Yeni bir sözleşmeden farklı olarak mevcut sözleşmeye ek veya değişiklik getiren zeyilname, önceki anlaşmanın tamamen iptal edilme zorunluluğunu ortadan kaldırır. Bu da zeyilname ile sözleşme değişiklikleri arasındaki en belirgin farktır. Örneğin; bir kira sözleşmesinde kira süresinin uzatılması için zeyilname hazırlanabilir, fakat mevcut kiracı için geçerlidir, yeni bir kiracıyla anlaşma yapmak için tamamen yeni bir sözleşme gerekir. Zeyilname, mevcut sözleşmenin geçerliliğini korurken sadece belirli bir maddeyi güncellediği için tarafların da aynı olması şarttır. Yeni bir sözleşme ise tüm şartları yeniden tanımlar. Daha az zaman alan ve maliyet etkin bir seçenek olduğu için değişiklikler için zeyilname kullanımı sık tercih edilir.
Yeni bir sözleşme, tarafların tüm şartları yeniden müzakere etmesini gerektireceğinden zaman ve çaba gerektiren bir süreçtir. Zeyilname ise mevcut sözleşmenin spesifik bir yönünü ele alır. Mesela bir sigorta poliçesinde araç değişikliği için zeyilname hazırlanırken poliçenin diğer şartları değişmeyecektir. Bu nedenle daha çok küçük çaplı değişiklikler için en pratik yöntem zeyilnamedir. Yeni sözleşme ise genellikle tarafların ilişkisinin tamamen yeniden yapılandırılması gerektiğinde tercih edilir. Zeyilnamede mevcut ilişkinin devamını sağlanarak yalnızca gerekli düzenlemeleri yapılır.
Zeyilname’nin Hukuki Geçerliliği
Hukuki geçerliliği olan zeyilname, tarafların rızasına dayalı değişiklikleri resmi bir çerçeveye oturtur. Türk Borçlar Kanunu’na göre zeyilname, mevcut bir sözleşmenin parçası olarak kabul edilir, orijinal sözleşme ile aynı hukuki güce sahiptir. Tarafların karşılıklı rızası, belgenin hazırlanışında temel şarttır. Böylece zeyilnameyi bağlayıcı bir belge haline getirir. Sigorta poliçesinde teminat değişikliği için hazırlanan zeyilname, sigortalı ve sigorta şirketinin imzasını taşıyorsa hukuken geçerli sayılır. Noter onayı gibi ek prosedürlere ihtiyaç duymadan da geçerli olabilir ama bazı durumlarda noter onayı, belgenin güvenilirliğini artırmak için tercih edilebilir. Dolayısıyla hukuki geçerliliği, zeyilname’nin doğru bir şekilde hazırlanmasına ve tarafların açık rızasına bağlıdır.
Zeyilname’nin hukuki geçerliliği, mahkemelerde de tanınır. Mesela uyuşmazlık durumlarında hayati olabilir. Kira sözleşmesinde kira bedelinin artırılması gerektiğini varsayalım, bu durumda hazırlanan zeyilname, mahkemede delil olarak kullanılabilir. Çünkü orijinal sözleşmenin bir eki olarak değerlendirilir ve sözleşmenin diğer şartlarını değiştirmez. Tarafların yalnızca belirli madde üzerindeki mutabakatını resmiyete döker. Türk Medeni Kanunu ve ilgili mevzuat, zeyilname’nin yazılı olmasını ve tarafların rızasını açıkça ifade etmesini de şart koşar. Bu nedenle, zeyilname hazırlanırken içeriğin net, açık ve anlaşılır olması gerekir. Kısaca hukuki geçerlilik, zeyilnameyi güvenilir bir araç haline getirir ve tarafların haklarını korur.
Zeyilname Hangi Durumlarda Düzenlenir?
Mevcut bir sözleşmenin koşullarını değiştirmek veya yeni maddeler eklemek gerektiğinde kullanılan her koşulda kullanılamayabilir. Dolayısıyla "zeyilname hangi durumlarda düzenlenir?" sorusunun yanıtı, sözleşmelerin dinamik yapısına göre değişecektir. Ekonomik koşullar, yasal düzenlemeler veya tarafların özel talepleri, sözleşmelerin güncellenmesini gerektirebilir. Örneğin; sigorta poliçesinde araç değişikliği veya teminat kapsamının genişletilmesi gibi durumlar zeyilname gerektirir. Kira sözleşmelerinde kira bedelinin artırılması veya süre uzatımı, emlak alım-satımında ödeme planının değiştirilmesi gibi durumlarda da zeyilname kullanılır. Değişmeyen şey ise zeyilnamenin tarafların rızasıyla hazırlanması ve yalnızca belirli maddelerde değişiklik yapılmasına izin vermesidir. Yani bu belge, sözleşmenin ana yapısını korurken yeni koşullara uyum sağlamasını mümkün hale getirir. Özellikle uzun vadeli sözleşmelerde, değişen ihtiyaçlara yanıt vermek adına kullanılır, fakat her durumda tarafların mutabakatı, belgenin hazırlanışında temel şarttır.
Sözleşme Değişiklikleri ve Eklemeler için Zeyilname
Sözleşmelerde yapılan değişiklikler veya eklemeler, zeyilname ile resmi bir çerçeve kazanır. Bu bir iş sözleşmesi de olabilir, kira kontratı da. Mesela iş sözleşmesinde çalışma saatlerinin değiştirilmesi gerektiğinde taraflar zeyilname hazırlayarak bu değişikliği resmiyete döker. Zeyilname, orijinal sözleşmede yer alan belirli bir maddeyi güncellemek ya da madde eklemek amacıyla kullanılabilir. Yani her zaman orijinal sözleşmede yer alan maddeler de değişiklik yapılması gerekmez. Dolayısıyla bir hizmet sözleşmesinde ödeme koşullarının değiştirilmesi için de zeyilname hazırlanabilir. Zeyilname, yazılı belge olduğu için tarafların imzasını taşır ve bu nedenle hukuki bağlayıcılığı vardır. Ticari sözleşmelerde, değişikliklerin net ve anlaşılır olmasını sağlamakla birlikte anlaşmazlıklarda delil niteliği taşır. Yalnızca belirli bir maddeyi ele aldığı için tüm sözleşmeyi yeniden yazmaktan daha pratiktir.
Zeyilname, değişikliklerin hukuki geçerliliğini temin eder. Örneğin; bir satış sözleşmesinde teslim tarihinin değiştirilmesi için zeyilname hazırlanarak tarafların yeni koşullara uyum sağlamasını kolaylaştırır. Teslim tarihi basit bir şey gibi görünse de tarafların yerine getirilmeyen maddelerden ötürü sözleşmeyi feshetme hakkı bulunduğu için tüm değişikliklerin zeyilname ile yapılması önerilir. Çünkü tarafların açık rızasını ve değişikliğin kapsamını yazılı olarak kaydeder. Uyuşmazlık durumlarında da mükemmel bir kanıt olur.
Kira Sözleşmeleri ve Zeyilname Kullanımı
Kira sözleşmelerinde zeyilname, kira bedelinin artırılması, süre uzatımı veya ek şartların eklenmesi gibi durumlarda kullanılır. Örneğin, bir kira sözleşmesinde kira bedelinin piyasa koşullarına göre güncellenmesi gerektiğinde taraflar zeyilname ile bu değişikliği resmiyete döker. Kira sözleşmesinin ana yapısını korurken kısıtlı bir alanda değişikliği mümkün hale getirir. Yani tarafların yeni koşullarda anlaştığını belgeler. Örneğin; bir kiracının evde tadilat yapma izni alması için zeyilname hazırlanabilir. Zeyilname, tarafların rızasını yazılı olarak kaydedeceğinden kira sözleşmelerindeki yeniliğe de hukuki geçerlilik kazandırır. Uzun vadeli kira sözleşmelerinde daha önemli olabilir.
Uyuşmazlıkları önlemek adına zeyilname düzenlemek sık rastlanan bir durumdur. Mesela kira süresinin uzatılması için sözlü bir anlaşma yapılabilir, ancak bu anlaşma, zeyilname olmadan hukuken bağlayıcı olmayabilir. Belge olarak tarafların mutabakatını açıkça ifade etse de bazen noter onayı ile güçlendirmek gerekebilir. Türk Borçlar Kanunu’na göre kira sözleşmelerinde yapılan değişikliklerin yazılı olması önerilir. Yani hem kiracı hem de ev sahibi için güvenilir bir çözümdür.
Sigorta Sözleşmelerinde Zeyilname Düzenlenmesi
Poliçenin koşullarını değiştirmek veya ek teminatlar eklemek için sigorta sözleşmelerinde de zeyilname tercih edilir. Mesela araç sigortasında yeni sürücünün eklenmesi veya teminat kapsamının genişletilmesi için zeyilname hazırlanır. Zeyilname, sigorta poliçesinin orijinal yapısını korurken bir nevi değişikliklerin poliçeye eklenmesini sağlar. Sigortalının ihtiyaçlarına göre poliçenin güncel kalması açısından önemlidir. Örneğin; kasko poliçesinde aracın değiştirilmesi durumunda da zeyilname düzenlenmelidir. Özellikle araç ihaleleri gibi işlemlerde önemlidir.
Sigorta sözleşmelerinde zeyilname, tarafların rızasına dayalı olarak hazırlanır. Örneğin; sağlık sigortasında tedavi kapsamının değiştirilmesi için zeyilname düzenlenebilir. Zeyilname, poliçenin diğer şartlarını etkilemeyeceğinden belirli maddeler kapsamında değişiklik yapılmasını mümkün kılar. Türk Sigortacılık Kanunu’na göre de sigorta poliçesinin parçası olarak işlem görür. Bu nedenle, belgenin içeriği her zaman açık olmalıdır. Farklı anlamlara çıkacak tanım ve cümlelerden uzak durulmalıdır. Sigorta söz konusu olduğunda zeyilname, sigortalının yeni ihtiyaçlarına veya değişen koşullara uyum sağlamasını sağlar. Örneğin; bir araç sigortasında hasar geçmişine göre prim değişikliği için zeyilname hazırlanabilir.
İkinci El Emlak Alım-Satımında Zeyilname
İkinci el emlak alım-satımında sözleşmedeki ödeme planının, teslim tarihinin veya diğer şartların değiştirilmesi için zeyilname düzenlenebilir. 2. el araba ihaleleri gibi işlemlerde de benzer şekilde zeyilname tercih edilebilir. Örneğin; ödeme koşullarının güncellenmesi açısından hazırlanabilir. Zeyilname, emlak sözleşmesinin değişiklik yapılan maddesi dışında da korur. Yani orijinal sözleşme korunur sadece değişiklik yeni bir belgeyle yasal zemine oturtulur. Mesela emlak satışında ödeme taksitlerinin yeniden düzenlenmesi için zeyilname şarttır. Genellikle yüksek değerli işlemlerde daha fazla önem teşkil eder. Emlak alım-satımında zeyilname, uyuşmazlıkları önlemek adına sık tercih edilir. Satış sözleşmesinde teslim tarihinin ertelenmesi için söz konusuysa bu zeyilname ile değiştirilir. Mesela bir emlak işleminde tapu devri tarihinin değiştirilmesi için de zeyilname kullanılabilir.
Zeyilname Nasıl Düzenlenir?
Hukuki bağlayıcılığı olduğu için belgenin hazırlanış sürecinin titiz bir şekilde yürütülmesi gerekir. Dolayısıyla "Zeyilname nasıl düzenlenir?" diye merak ediyorsanız önce anlaşmayla başlamalısınız. Zeyilname, mevcut bir sözleşmenin belirli maddelerinde değişiklik veya eklemeler yapmak için hazırlanan resmi bir belge olduğu için öncelikle karşılıklı anlaşmak gerekir. Yani süreç, tarafların mutabakatıyla başlamalı, değişikliklerin kapsamı ve amacı net bir şekilde belirlenmelidir. Mesela kira sözleşmesinde kira bedelinin artırılması için zeyilname hazırlanırken tarafların yeni bedel üzerinde anlaşmaya varması gerekir.
Belgenin içeriği ise değiştirilecek veya eklenecek maddeleri açıkça ifade etmelidir. Sigorta poliçesinde teminat kapsamının genişletilmesi gerektiğinde zeyilname hazırlanırken yeni teminatların detayları açıkça belirtilmelidir. Orijinal sözleşmenin bir uzantısı olduğu için sözleşmenin numarası, tarihi ve ilgili maddeleri belgede yer almalıdır. Tarafların kimlik bilgileri, değişikliğin tarihi ve gerekçesi de zeyilname’de belirtilmelidir. Zeyilname, noter onayı gerektirmeyen durumlarda tarafların rızasıyla hazırlanabilir, ancak taşınmaz satış veya kira gibi resmi şekil şartı gerektiren sözleşmelerde noter onayı zorunludur.
Zeyilname ile İlgili Yasal Düzenlemeler
Zeyilname, Türk Borçlar Kanunu’na (TBK) göre mevcut bir sözleşmenin eki olarak hukuki geçerlilik taşır. TBK Madde 11, sözleşmelerin değiştirilmesi için tarafların rızasını şart koştuğundan zeyilname bu rızayı yazılı olarak belgeleyen bir araçtır. Zeyilname, orijinal sözleşmenin bağlayıcılığını korur ve yalnızca belirtilen maddelerde değişiklik yapar. Örneğin; kira sözleşmesinde kira bedelinin artırılması için hazırlanan zeyilname, TBK Madde 344’e uygun olarak düzenlenmelidir. Bu madde, kira bedeli artışlarının piyasa koşullarına göre yapılmasını düzenler.
Sigorta sözleşmelerinde ise 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’na tabidir. Kanun, sigorta poliçelerindeki değişikliklerin yazılı bir belgeyle yapılmasını şart koşar. Zeyilname, sigorta şirketi ile sigortalanan kişinin arasındaki bağlayıcı belgedir. Örneğin; araç sigortasında yeni bir sürücünün eklenmesi için zeyilname hazırlanırken kanunun öngördüğü formatlara uyulmalıdır.
Emlak ve kira sözleşmeleri de Türk Medeni Kanunu ve TBK’ya göre düzenlenir. Emlak satış sözleşmesinde ödeme planının değiştirilmesi için hazırlanan zeyilname, TBK Madde 26’ya uygun olmalıdır. Çünkü madde, sözleşme serbestisini düzenlemek için konulmuştur. Kısaca yasal düzenlemelere uygun hazırlanan zeyilname, sözleşmelerin güncel ve bağlayıcı kalmasını sağlayacaktır.
Sözleşmelerinizin güncel kalmasını sağlayarak güvenilir işlemler yapmak isterseniz zeyilnameden yararlanabilirsiniz. Zeyilname ile değişikliklerinizi resmi bir çerçeveye oturtup araç ihalelerinde en iyi fırsatları yakalayabilirsiniz. Siz de işlem güvenilirliği, uzaktan erişim kolaylığı, çeşitli ödeme yöntemleriyle araç alımı yapmak istiyorsanız Borusan Next’le güvenilir ihalelere katılabilirsiniz.
Telif hakkı ve sair fikri mülkiyet hakları Borusan Oto Değerlendirme Pazarlama ve Hizmet A.Ş.’ye (Borusan Next İhale'ye) aittir. Ticari amaçla ve/veya yasalarca izin verilen meşru kullanım sayılamayacak şekillerde, kısmen dahi olsa, izin alınmaksızın alıntı yapılamaz, kopyalanamaz, çoğaltılamaz, yayınlanamaz, link verilemez.